موقئیت جغرافیایی وطبیعی شهرستان طارم
"بنام خداوند هستی بخش وجود"
موقئیت جغرافیایی وطبیعی شهرستان طارم
شهرستان طارم یکی از شهرستانهای سرسبز استان زنجان است که از شمال به استان گیلان واردبیل از جنوب به شهرستان ابهرواستان قزوین ازشرق به استان گیلان -شهرستان رودبار ودریاچه سفیدرود واز غرب به شهرستان زنجان محدود می شود
عبور رودخانه قزل اوزن از منطقه طارم باعث آبادانی ورشد کشاورزی ودامداری در این منطقه شده است .این شهرستان از نظر جغرافیای در۴۸درجه و۳۰دقیقه تا ۴۹درجه و۱۵ دقیقه
درازای خاوری و 36درجه و 41دقیقه تا 37درجه و 12دقیقه پهنای شمالی قرار دارد.
طارم دارای اب و هوایی معتدل و مرطوب است و از این جهت منطقه ی مساعدی برای باغ داری وکشاورزی است.بیشترین دمای هوادر این شهر 5/35درجه سانتی گراد درمرداد ماه کمترین دمای هوا در این شهرستان 4درجه در بهمن ماه است.
شهرستان طارم بر اساس تقیسمات کشوری ابانماه 1381 از دو بخش مرکزی چورزق و اببر
وپنج دهستان به نام های اببر.درام.گیلوان.چورزق ودستجرده و دو شهر به نام های اببر و چورزق
تشکیل شده است.
راه های دسترسی به شهرستان طارم شامل مسیر اسفالته به درازای 84کیلومتر به زنجان وراهی به مساحت55کیلومتر از اببر به رودبار می باشد.
در صورت اتمام ساخت جاده زنجان . تهم .درام دسترسی از مرکز استان به شهرستان سر سبز طارم بسیار کوتاه سریع و اسان خواهد بود.
رودخانه های شهرستان طارم
بعد از رودخانه ی پر اب ودائمی قزل اوزن که نماد حیات وسرسبزی طارم است رودخانه های فصلی متعددی این شهرستان را سیراب می کند.
اببر یک رودخانه ی کوچک فصلی است به طول 25 کیلومتر وشیب متوسط 9درصد است
که در بخش مرکزی شهر اببر ودر محدوده ی شهرستان طارم جاری است.
اببر در کل مسیر جنوبی جریان دارد وبا ارتفاع ریزشگاه 350 متر به قزل اوزن می ریزد.
اب لار
یک رودخانه ی فصلی به طول 20 کیلو متر وشیب متوسط 11 درصد است که در روستای دستجرده از بخش چورزق در محدوده ی شهرستان طارم جاری است.
اق زوج چای
یک رودخانه ی فصلی به طول 32کیلومتر وشیب متوسط 7درصد است که در مسیر شمال خاور در محدوده ی شهرستان طارم جاری است .رودخانه ی اق زوج چای در مسیر عبوری خود روستا های پرانقور ،گیلان کشه وهند زمین را سیراب می کند.
چمل گین
یک رودخانه ی دائمی به طول 20 کیلو متر و شیب متوسط 9.4 درصد است که دارای سیر جنوبی و در محدوده ی شهرستان طارم جریان دارد.
سیاه و رود
یک رود دائمی به طول 25 کیلومتر و شیب متوسط 7.5 درصد است که در روستای درام در محدوده ی شهرستان طارم جریان دارد. سیاه و رود با نام اندره به سوی جنوب باختری سرازیر می شود.
قلات
یک رود خانه ی فصلی به درازای 33 کیلومتر و شیب متوسط 6 درصد است که در محدوده ی شهرستان طارم جزیان دارد .در مسیر عبوری خود از روستاهای چاگلان،علی اباد،شیلان در،ابراهیم اباد،کهیا،قلات و سانسز عبور می کند.
ویژگی های اقتصادی طارم
اقتصاد شهرستان طارم بر اساس کشاورزی، دام داری و صنایع دستی استوار است.
کشاورزی به صورت سنتی و نیمه صنعتی در این منطقه انجام می گیرد. تولیدات کشاورزی عبارت است از:برنج،گندم،جو،سیب زمینی،پیاز،بنشن،زیتون،انار،انجیر،توت،فندق،گردو،گیلاس
سیب و انگور،دستمبو،لوبیا،باقالا،نخود فرنگی،کرفسو سیر طارم که شهرت خاصی دارد.
رونق دام داری نیز در منطقه باعث وفور مواد اولیه مورد نیاز در صنایع دستی نیز شده و به صنعت رونق خاصی داده است.
قالی بافی،گلیم بافی،جاجیم بافی،و نمدبافی از جمله مهمترین صنایع این منطقه هستند.
بافت انواع البسه و انواع جوراب ها،شال های پشمی از دیکر صنایع دستی این منطقه هستند که بیشتر توسط زنان و دختران بافته می شود.
اثار باستانی شهرستان طارم
چهار آتشکده در طارم وجود دارد که قدمت منطقه طارم را به وضوح به اثبات میرساند
1-آتشکده گیلان کشه در محدوده طارم واقع شده تماما سنگی است وساخت آن به قرن هفتم وهشتم هجری قمری نسبت داده می شود نوع معماری آتشکده نشان می دهد که کاربر این مکان همانند آتشکده تشویر بوده است
2-آتشکده تشویر :در 48کیلومتری جنوب باختری رودبار ودر یک منطقه کوهپایه ای وییلاقی روستای تشویر واقع شده است برخی پژوهشگران تشویر را به معنای جایگاه آتش دانسته ووجود بناهای موجود در روستا را به دوران پیش از اسلام و دوره ساسانیان نسبت می دهند
3-آتشکده الزین:{الیز} قدمت آن به دوره ساسانیان می رسد ودر زمان ساسانیان مقدس بوده وبه عنوان عبادتگاه مورد استفاده قرار گرفته است این آتشکده از سنگ و گچ ساخته شده است ورودی چهار طاقی سنگی در محوطه به نام قبرستان که قدمت آن به دوره های اسلامی باز می گردد قرار دارد
4-آتشکده پیر چم:بنای پیر چم را با توجه پلان ان جزو اتشکده ها محسوب میکنند
این بنا بر روی تپه ای در روستایی به همین نام در کنار جاده گیلوان به اببر قرار
گرفته است پلان اولیه این بنا به صورت چلیپایی است و روستاییان محلی
به علت این که تنها دیوار ان باقی مانده است ان را پیر نامیده اند بنای
پیرچم را با توجه به پلان ان جزو اتشکده ها محسوب می کنند این بنا احتملا
به دوره ی ساسانیان تعلق دارد.
5-مکان دیدنی دیگری نیز در منطقه ی طارم نمایان است غار خرمنه سر
از غار های معروف این شهرستان است که در شمال روستای شاه نشین در دل کوه ها واقع شده است.
غار خرمنه سر در دو دوره ی مخنلف تاریخی یکی پیش از تاریخ و دیگری پس از اسلام دوران چهارم هجری زیستگاه انسان بوده است.
مسیر دسترسی به دهانه ی غار بسیار زیبا و با صفا بوده وبرای رسیدن به ان باید از میان رودخانه ی پر اب و انبوه درختان زیتون و انجیر گذشت.
قلعه ی سانسز
قلع ی سانسز که به گور قلعه شهرت دارد و به دوره ی ساسانیان و دوره ی اسلامی می رسد. این قلعه که بر روی تپه ای طبیعی واقع شده است دسترسی به قلعه را با دشواری همراه کرده است. قلعه ی سانسز علاوه بر قدمت تاریخی از نظر طبیعی نیز در محیطی زیبا در ساحل رود خانه ی زیبای قزل اوزن قرار گرفته است.
6-پوشش گیاهی
شهرستان طارم از حاصلخیز ترین و سر سبز ترین مناطق استان زنجان می باشد.انواع رستنی ها در قالب پوشش گیاهی،مرتعی و انواع درختان در قالب پوشش جنگلی وجود دارند. درختان مختلف جنگلی از قبیل ارس،بلوط،بادام،پسته،ایلفی،گوجه سبز وحشی،گردوی وحشی،زیتون،کام تیغ،امرود،سیب،اسپر های خار دار،اقاقیا،سیب جنگلی،زالزالک،زرشک،تمشک،زبان گنجشک،کرکو،پلاخور،دغدغک،شیرخشت والک ،کلامیر حسن ها،کل اروانها،انار ترش،بادام کوهی،البالو،سیاه تلو،راش،البالو تلخ،ازگیل،ارجنگ،خنجک،سماق،زغال اخته و بید وصنوبر را می توان در این ناحیه یافت.
انواع رستنی ها از قبیل شیرین بیان،تلخ بیان بو مادران،گل گاو زبان،گل بنفشه،کاسنی،کنگر،ریواس،گشنیز،گزنه،سیر کوهی،گل ختمی،خاک شیر،قدومه،بابونه،قارچ،کاکوتی،دنبلان و پر سیاوشان که به مصرف خوراکی،صنعتی،دارویی ومرتعی می رساند و انواع سبزیجات خود رو خوراکی که در فصل بهار یک وعده ی غذایی به حساب می اید به نام محلی تره پته که در بین خانواده هاطرفداران بسیاری داردنیز می باشد.
7-انواع جانوران وپرندگان موجود در این منطقه
پرندگانی که در این منطقه بسیار زیبا یافت می شود از قبیل:عقاب طلایی،عقاب سیاه،قوش،قرقی،بالابان،کبک دری،طیهو،بلدرچین،قمری،کرکس سیاه،کرکس دو رنگ سفید وسیاه،سار،زنبور خوار،غاز وحشی،مرغابی وحشی،کاکلی،شانه به سر ،هدهد،سره،بلبل،پرستو،چلچله،انجیر خوار،دارکوب وپرندگان دیگروانواع جانوران از قبیل:کل وبز کوهی،گرگ،شغال،روباه،یوزپلنگ،گراز وحشی،گورکن،سمور،گربه وحشی،جوجه تیغی،خرگوش،خرس قهوه ای،کفتارو خزندگانی چون:مار افعی ،افعی شاخدار، مار زنگی، گرزه مار،کور مار،سمندرو بسیاری خزندگان دیگر را شامل می شود
و در پایان روستای بسیار زیبای درام که دو منطقه جنوب وشمال را که رودخانه قزل اوزن از وسط آن عبور می کند وصل می کند که در واقع درام شاه راه این منطقه نامیده می شود دهستان درام که یکی از پنج بخش مرکزی شهرستان طارم محسوب می شود تعداد 23 روستای همجوار را تحت پوشش دارد و یکی از جاذبه های گردشگری دهستان درام مسیر زیبای درام به ماسوله می باشد که بسیاری از گردشگران وکوهنوردان از این مسیر عبور کرده و خود را به شهرک باستانی ماسوله میرسانند ویک خاطره به یاد ماندنی از طبیعت بسیار زیبا و رویایی را تجربه می کنند
گردآورنده:عباس حیدری